Miejski magazyn pamięci
Opowieści z kart historii Płocka. Odkrywamy nieznane oblicza miasta.
W międzywojennym Płocku, mimo degradacji do rangi powiatu, zaiskrzyła prawdziwa artystyczna bohema. Klub Artystyczny, lokalna prasa i grono literatów stworzyły „mały Kraków nad Wisłą” – miejsce, gdzie poezja, teatr i malarstwo splatały się w jeden, niepowtarzalny klimat twórczego fermentu.
24 czerwca 2026
Gdy w 1795 roku Mazowsze trafiło pod panowanie Prus, tysiące niemieckich rodzin ruszyło nad Wisłę w poszukiwaniu nowego życia. Ich determinacja i wiara doprowadziły do powstania w 1804 roku pierwszej parafii ewangelicko-luterskiej w Płocku – oazy nadziei pośród burzliwych zmian na Mazowszu.
24 czerwca 2026
Styczeń 1863 roku. Gdy carska branka wzywała młodych do wojska, chłopi Mazowsza Płockiego chwycili za kosy, widły i drągi. W lasach Brwilna, Proboszczewic i Gozdowa formowały się oddziały powstańcze. Na ich czele stanął Zygmunt Padlewski – człowiek, który chciał uczynić Płock siedzibą rządu narodowego. To była ludowa, krwawa epopeja, która na zawsze zapisała się w pamięci ziemi płockiej.
23 czerwca 2026
Brukowana Szeroka w Płocku lat 30. XX wieku nie była zwykłą ulicą. To było serce żydowskiego świata – z piekarniami pachnącymi chałką, kramami pełnymi towaru i podwórkiem Altmana nr 10, gdzie w cieniu murów toczyło się życie, o którym dziś mało kto pamięta. Tu, między dwiema wojnami, żydowski Płock oddychał jeszcze pełną piersią, zanim wszystko zgasło.
23 czerwca 2026
W dwudziestoleciu międzywojennym mundury 8 Pułku Artylerii Lekkiej im. Bolesława Krzywoustego stały się nieodłączną częścią krajobrazu Płocka. Żołnierze nie tylko bronili granic, ale żyli z miastem jednym rytmem – od porannych musztr przy koszarach po wieczorne spacery Tumskimi ulicami, koncerty w kasynie i pomoc dzieciom z biednych wsi.
23 czerwca 2026
Z prowizorycznych chałup, baraków i izdeb wynajmowanych po kilka w jednej wsi – do murowanych pałaców z salami gimnastycznymi, pracowniami i ogródkami biologicznymi. Tak w ciągu zaledwie dwudziestu lat po wojnie zmieniło się oblicze szkolnictwa w powiecie płockim. Wszystko dzięki niezwykłej mobilizacji zwykłych ludzi: nauczycieli, rodziców i mieszkańców wsi, którzy chwycili za łopaty i cegły w imię przyszłości swoich dzieci.
22 czerwca 2026
Styczeń 1945 roku. Front wschodni dudni już za Wisłą, a w płockiej fabryce „Maschinen Industrie” Niemcy pakują ostatnie skrzynie z maszynami. Ale grupa zwykłych robotników w brudnych kombinezonach mówi „nie”. To oni, lokalni płoccy fachowcy, uniemożliwiają grabież i ratują serce mazowieckiego przemysłu metalowego.
22 czerwca 2026
Początek XX wieku. Płocka katedra, dostojna i biała jak starożytna matrona, o mało co nie zyskała odważnej, pełnej koloru i dynamiki secesyjnej polichromii autorstwa Józefa Mehoffera. Wizja aniołów o pawich skrzydłach, pochodów świętych i kwitnących ogrodów niemal odmieniła wnętrze jednej z najstarszych świątyń Mazowsza – ale zderzyła się z tradycją i pozostała tylko na papierze.
21 czerwca 2026
Koniec XIX wieku. Na płockim rynku polski chłop targuje się z żydowskim handlarzem, niemiecki rzemieślnik naprawia wóz, a rosyjski oficer w mundurze przygląda się wszystkiemu z boku. Spis powszechny 1897 roku uchwycił gubernię płocką jako prawdziwą mozaikę – polską w większości, ale barwną i wielogłosową.
21 czerwca 2026
We wrześniu 1939 roku budynek płockiego Gimnazjum Kupieckiego przy ul. Misjonarskiej 22 zamieniono na kasyno okupanta, a nauczycieli rozproszono po obozach koncentracyjnych i oflagach. Mimo to już kilka dni po wyzwoleniu Płocka 21 stycznia 1945 roku w zniszczonych murach rozległ się dzwonek na lekcje. To historia heroicznej odbudowy Technikum Ekonomicznego – symbolu determinacji płockich nauczycieli i młodzieży w najczarniejszych latach XX wieku.
20 czerwca 2026
W 1889 roku nad płocką Wisłą, w cieniu carskich koszar i gubernialnych urzędów, rozbrzmiewały okrzyki wioślarzy, plusk wioseł i śmiech młodzieży. Płockie Towarzystwo Wioślarskie – „Плоцкое Гребное Общество” – stało się oazą wolności i radości, gdzie Mazowszanie na kilka godzin zapominali o zaborze i oddawali się sportowi, przyjaźni i letniej beztrosce.
20 czerwca 2026
Rok 1556. W Płocku, jednym z najstarszych ośrodków żydowskich w Polsce, rozegrała się tragedia, która na wieki zapisała się w pamięci gminy żydowskiej. Pięciu Żydów – czterech mężczyzn i jedna kobieta – zostało straconych za rzekomą kradzież i profanację hostii. Oskarżycielką była chrześcijańska kobieta, która na łożu śmierci przyznała, że zeznała fałszywie. Historia tego procesu krwi pokazuje, jak łatwo w XVI-wiecznym Mazowszu fałszywe oskarżenie mogło kosztować życie.
19 czerwca 2026