Miejski magazyn pamięci
Opowieści z kart historii Płocka. Odkrywamy nieznane oblicza miasta.
Tag
10 artykułów
W mroźną noc z 22 na 23 stycznia 1863 roku Płock obudził się od huku strzałów i krzyków. Grupa blisko czterystu młodych powstańców ruszyła do desperackiego szturmu na rosyjski odwach na Rynku Kanonicznym. Atak miał być iskrą, która podpali cały region – zamiast tego zakończył się krwią na bruku, samobójstwem rannego dowódcy i legendą, która przetrwała ponad 160 lat.
9 września 2026
W gęstych, nieprzebytych lasach między Narwią a Bugiem, gdzie Mazurzy zmieszali się z resztkami Jaćwingów, zrodziła się jedna z najskuteczniejszych sił partyzanckich 1863 roku. Kurpie – strzelcy o sokolim oku i sercach nieulękłych – stali się postrachem carskich wojsk w Płockim oddziale.
7 sierpnia 2026
Po klęsce nocnego szturmu na Płock w styczniu 1863 roku powstanie w Płockim oddziale wydawało się martwe. W lasach radzanowskich zalegała cisza, a dowódca był bliski rezygnacji. Wtedy z Radzanowa wyruszyła droga, która zaprowadziła siły powstańcze aż do ostrowskich puszcz – droga odrodzenia dzięki energii Padlewskiego i bezwzględnej determinacji Ludwika Białego.
6 sierpnia 2026
15 maja 1863 roku, tuż przed świtem, Płock jeszcze spał. Mgła nad Wisłą wisiała nisko, a w zaułkach starego miasta słychać było tylko kroki warty. Nagle z bramy więzienia wyjechał wózek. Na nim – młody mężczyzna w czamarce, blady, ale spokojny. Wokół eskorta rosyjskich żołnierzy. Gdy wózek skręcił w ulicę Więzienną, z okien kamienic zaczęły spadać pierwsze bukiety. Róże, fiołki, konwalie. Cała droga do rogatek płońskich tonęła w kwiatach. Płocczanki nie bały się carskich bagnetów. Rzucały je w milczeniu, jakby chciały choć na chwilę osłonić skazańca przed kulami.
4 sierpnia 2026
Po klęsce powstania styczniowego tysiące mieszkańców Płockiej Guberni spakowało tobołki i ruszyło w nieznane. Z mazowieckich wsi i małych miasteczek płynęli statkami do Nowego Jorku i Chicago – uciekając przed carskim uciskiem, głodem i beznadzieją. „Pamiątna Kniżka Płockiej Guberni na 1889 rok” ujawniła dramatyczne liczby: od 1863 do 1888 roku setki rodzin opuściło gubernię, głównie do Ameryki.
22 lipca 2026
Po nieudanym szturmie na Płock w styczniową noc 1863 roku wszystko wydawało się stracone. Powstańcza organizacja w Płockim oddziale rozsypała się, a jej dowódca był gotów rzucić broń. Wtedy pojawił się człowiek, który terrorem i żelazną wolą tchnął w ruch nowe życie – Zbigniew Chądzynski, znany jako Ludwik Biały.
14 lipca 2026
W styczniową, deszczową noc 1863 roku Płock o włos uniknął upadku. Garstka rosyjskich żołnierzy stanęła naprzeciw tysiącom powstańców – w jednej z najbardziej dramatycznych chwil Powstania Styczniowego na Mazowszu.
9 lipca 2026
Wyobraźcie sobie zimowy poranek 1863 roku. Płock budzi się pod carskim butem. Nad Wisłą unosi się mgła, a w zaułkach słychać stukot butów rosyjskich żołnierzy. Nagle w nocy z 22 na 23 stycznia rozlegają się strzały. Grupa powstańców uderza na odwach i koszary. To nie jest zwykła potyczka – to próba opanowania całego miasta, które miało stać się siedzibą Rządu Narodowego. Na czele miał stanąć młody, wykształcony w Petersburgu oficer artylerii. Nie zdążył. Ale jego imię do dziś nosi ulica, która prowadzi wprost ku dawnym płońskim rogatkom – tam, gdzie 15 maja 1863 roku rozegrał się ostatni akt dramatu.
7 lipca 2026
Styczeń 1863 roku. Gdy carska branka wzywała młodych do wojska, chłopi Mazowsza Płockiego chwycili za kosy, widły i drągi. W lasach Brwilna, Proboszczewic i Gozdowa formowały się oddziały powstańcze. Na ich czele stanął Zygmunt Padlewski – człowiek, który chciał uczynić Płock siedzibą rządu narodowego. To była ludowa, krwawa epopeja, która na zawsze zapisała się w pamięci ziemi płockiej.
23 czerwca 2026
W nieprzebytych puszczach między Narwią a Bugiem, gdzie drzewa pochłaniają każdy dźwięk, a bagna kryją ślady, żyli ludzie, których Rosjanie bali się jak duchów. Kurpie – elita partyzancka 1863 roku w Płockim oddziale. Strzelcy o sokolim oku, dla których las nie był przeszkodą, lecz bronią i domem.
18 czerwca 2026