Miejski magazyn pamięci
Opowieści z kart historii Płocka. Odkrywamy nieznane oblicza miasta.
Kategoria
Obrona miasta, bitwy, powstania, egzekucje, działania zbrojne
11 artykułów
W mroźną noc z 22 na 23 stycznia 1863 roku Płock obudził się od huku strzałów i krzyków. Grupa blisko czterystu młodych powstańców ruszyła do desperackiego szturmu na rosyjski odwach na Rynku Kanonicznym. Atak miał być iskrą, która podpali cały region – zamiast tego zakończył się krwią na bruku, samobójstwem rannego dowódcy i legendą, która przetrwała ponad 160 lat.
9 września 2026
Październik 1939 roku. Płock tonie w niemieckiej okupacji, a harcerze zamiast zwinąć sztandary – tworzą Tajny Hufiec. W mieszkaniach przy ulicach Dojazdowej i Kolegialnej, w piwnicach i na strychach, młodzi Polacy w konspiracji zbierają broń, drukują podziemne gazetki i prowadzą wywiad dla Armii Krajowej. To historia, która pokazuje, jak harcerski krzyż na piersi stał się symbolem nieugiętości.
6 września 2026
W letnie poranki 1914 roku Płock budził się do dźwięku kopyt i trąbek. Na Dobrzyńskim Polu, zwanym też Czarnym Polem, dragoni Perejasławscy i ułani Tatarscy szykowali się do manewrów, a miasto – stolica guberni nad Wisłą – stawało się cichym zapleczem potężnej armii carskiej.
30 sierpnia 2026
2 sierpnia 1943 roku w piekle Treblinki rozległ się krzyk: „Revolte!”. Wśród dymu palonych ciał i huku strzałów młody Żyd z Płocka – Rudek Lubraniecki, „Mały Rudek” z Maccabi – stanął na czele grupy, która wysadziła cysternę z benzyną, zabiła esesmana i otworzyła drogę do wolności setkom więźniów. To nie była tylko walka o życie. To był ostatni bunt płockich marzycieli z Hashomer Hatzair i gimnazjum nad Wisłą.
30 lipca 2026
W 1889 roku Płock tętnił nie tylko życiem cywilnym, ale także rytmem carskiego garnizonu. Szare szynel e rosyjskich żołnierzy i błyszczące epolety oficerów stały się nieodłączną częścią krajobrazu miasta nad Wisłą – od porannego apelu w koszarach po wieczorne spacery po Rynku.
23 lipca 2026
Z koszar przy Warszawskiej w Płocku wyruszyli 26 sierpnia 1939 roku. Płoccy kanonierzy 8 Pułku Artylerii Lekkiej im. Bolesława Krzywoustego szli w bój z pieśnią na ustach i wiarą w zwycięstwo. Nikt nie przypuszczał, że za kilka dni ich szlak poprowadzi przez piekło Mławy, Gruduska i lasów opinogórskich prosto do twierdzy Modlin – ostatniego bastionu polskiej obrony.
18 lipca 2026
W styczniową, deszczową noc 1863 roku Płock o włos uniknął upadku. Garstka rosyjskich żołnierzy stanęła naprzeciw tysiącom powstańców – w jednej z najbardziej dramatycznych chwil Powstania Styczniowego na Mazowszu.
9 lipca 2026
Styczeń 1863 roku. Gdy carska branka wzywała młodych do wojska, chłopi Mazowsza Płockiego chwycili za kosy, widły i drągi. W lasach Brwilna, Proboszczewic i Gozdowa formowały się oddziały powstańcze. Na ich czele stanął Zygmunt Padlewski – człowiek, który chciał uczynić Płock siedzibą rządu narodowego. To była ludowa, krwawa epopeja, która na zawsze zapisała się w pamięci ziemi płockiej.
23 czerwca 2026
W nieprzebytych puszczach między Narwią a Bugiem, gdzie drzewa pochłaniają każdy dźwięk, a bagna kryją ślady, żyli ludzie, których Rosjanie bali się jak duchów. Kurpie – elita partyzancka 1863 roku w Płockim oddziale. Strzelcy o sokolim oku, dla których las nie był przeszkodą, lecz bronią i domem.
18 czerwca 2026
W 1914 roku Płock budził się nie do śpiewu ptaków nad Wisłą, lecz do dudnienia końskich kopyt i komend po rosyjsku. Garnizon carski – dragoni, ułani, artyleria – wplatał się w codzienne życie miasta tak mocno, że trudno było powiedzieć, gdzie kończy się koszary, a zaczyna zwykła ulica.
31 maja 2026
Pod potężną, stuletnią lipą, która rozkłada swoje konary tuż przy bramie wiodącej na cmentarz parafialny w Tłuchowie, stoi skromny, nieco już zniszczony pomnik. Trzy nazwiska wyryte w kamieniu, trzy daty – 4 kwietnia 1863 roku. Żadnych pompatycznych słów, żadnego marmuru. Tylko prosty napis i zawsze świeże znicze. W 2026 roku, gdy obchodzimy 163. rocznicę wybuchu powstania styczniowego, harcerze z miejscowej drużyny jak co roku sprzątają grób, zapalają świece i opowiadają dzieciom historię trzech płocczan, którzy polegli tu jako pierwsi w całym województwie płockim.
3 maja 2026