Miejski magazyn pamięci
Opowieści z kart historii Płocka. Odkrywamy nieznane oblicza miasta.
Kategoria
Kluczowe wydarzenia historyczne, zmiany granic, okupacje, wyzwolenia
76 artykułów · strona 1 z 7
W gęstych, nieprzebytych lasach między Narwią a Bugiem, gdzie Mazurzy zmieszali się z resztkami Jaćwingów, zrodziła się jedna z najskuteczniejszych sił partyzanckich 1863 roku. Kurpie – strzelcy o sokolim oku i sercach nieulękłych – stali się postrachem carskich wojsk w Płockim oddziale.
7 sierpnia 2026
W 1956 roku, gdy nad Wisłą budowano przyszłość, antropologowie z Łodzi weszli na płockie ulice i radziwskie podwórka z taśmami mierniczymi i aparatami. To, co zmierzyli na twarzach prawie 700 mieszkańców, okazało się żywą kroniką tysiąca lat: od piastowskich grodów po wielką petrochemię lat 60. Sylwetki płocczan i radziwian opowiedziały historię Mazowsza lepiej niż najgrubsza księga.
6 sierpnia 2026
Po klęsce nocnego szturmu na Płock w styczniu 1863 roku powstanie w Płockim oddziale wydawało się martwe. W lasach radzanowskich zalegała cisza, a dowódca był bliski rezygnacji. Wtedy z Radzanowa wyruszyła droga, która zaprowadziła siły powstańcze aż do ostrowskich puszcz – droga odrodzenia dzięki energii Padlewskiego i bezwzględnej determinacji Ludwika Białego.
6 sierpnia 2026
W marcu 1945 roku Tadeusz Gierzyński pieszo dotarł do zrujnowanego Płocka, by natychmiast włączyć się w organizację lokalnego sądownictwa i życia publicznego. Ten niestrudzony działacz, sędzia i adwokat z ogromnym sercem dla ludzi, stał się jednym z kluczowych architektów powojennej odbudowy miasta i regionu.
5 sierpnia 2026
15 maja 1863 roku, tuż przed świtem, Płock jeszcze spał. Mgła nad Wisłą wisiała nisko, a w zaułkach starego miasta słychać było tylko kroki warty. Nagle z bramy więzienia wyjechał wózek. Na nim – młody mężczyzna w czamarce, blady, ale spokojny. Wokół eskorta rosyjskich żołnierzy. Gdy wózek skręcił w ulicę Więzienną, z okien kamienic zaczęły spadać pierwsze bukiety. Róże, fiołki, konwalie. Cała droga do rogatek płońskich tonęła w kwiatach. Płocczanki nie bały się carskich bagnetów. Rzucały je w milczeniu, jakby chciały choć na chwilę osłonić skazańca przed kulami.
4 sierpnia 2026
W burzliwym listopadzie 1918 roku nad Płockiem załopotały czerwone sztandary. Robotnicy, nauczyciele i młodzi działacze lewicy PPS oraz SDKPiL stanęli do walki o Radę Delegatów Robotniczych, marząc o socjalistycznej Polsce. Ich historia z 1919 roku to nie tylko polityczne potyczki, ale przede wszystkim dramatyczna opowieść o nadziei, solidarności i ulicach miasta, które na chwilę stały się areną wielkiej rewolucyjnej burzy.
31 lipca 2026
Wyobraźcie sobie Płock w roku 1235. Jeszcze wczoraj miasto tętniło życiem na wysokim wzgórzu nad Wisłą. Kupcy rozkładali towary na targu, rzemieślnicy stukali młotkami w kuźniach, a nad wszystkim wznosiła się potężna katedra i książęcy gród. Nagle – alarm. Od północy nadciąga wróg. Margrabia miśnieński Henryk na czele zbrojnych, zaproszonych przez Krzyżaków, pali, rabuje, niszczy. Płonie katedra, padają drewniane chałupy podgrodzia, mieszkańcy uciekają w popłochu. Gdy dymy opadły, z miasta pozostały zgliszcza i ruiny. Wydawało się, że Płock – jeden z najstarszych grodów Mazowsza – nigdy już nie podniesie się z kolan.
31 lipca 2026
W latach dwudziestych XX wieku, gdy Płock odzyskiwał oddech po wojnie i zaborach, zwykła spółdzielnia robotnicza „Robotnik” stała się czymś znacznie więcej niż sklepem i piekarnią. Ukryta w sercu miasta, z wielkim sklepem, przestronną salą i biblioteką liczącą tysiące tomów, stała się prawdziwą twierdzą KPP – miejscem tajnych narad, kolportażu prasy i pomocy dla prześladowanych. Jej historia to opowieść o tym, jak prowincjonalna spółdzielnia zmieniła się w bastion rewolucyjnej nadziei na Mazowszu.
29 lipca 2026
1 września 1939 roku o świcie pierwsze bomby hitlerowskie spadły na Płock. Miasto, które ledwo zipało z kryzysu, nagle znalazło się na froncie. Ofiary na ulicach Wyszogrodzkiej i Błoniu, płaczące dzieci i wycofujące się oddziały – tak zaczął się koszmar okupacji.
28 lipca 2026
Z pięciu tętniących jarmarków roku do jednego, trwającego ledwie jeden dzień – tak w połowie XVII wieku wyglądał dramatyczny koniec złotego wieku płockiego handlu, zmiażdżonego przez szwedzki potop, okupację i kryzys całej Rzeczypospolitej.
27 lipca 2026
Styczeń 1945 roku. Płock drży w oczekiwaniu na wolność, a w ukrytych mieszkaniach i piwnicach garstka odważnych ludzi od miesięcy przygotowuje się, by w dniu wyzwolenia przejąć władzę w mieście. To nie są generałowie ani prominentni politycy. To nauczyciele, robotnicy, młodzi działacze PPR i RPPS, żołnierze Armii Ludowej. Tworzą konspiracyjną Miejską Radę Narodową – tajny zalążek polskiej władzy, który ma zastąpić hitlerowską administrację w chwili, gdy ostatni niemiecki żołnierz opuści miasto.
26 lipca 2026
Nad brzegami Wisły, w sercu Mazowsza, od ponad tysiąca lat tętni życie jednego z najstarszych i najważniejszych ośrodków gospodarczych Polski. Płock, gród piastowski, który przez wieki był kluczem do bogactwa regionu, kryje tajemnice handlu, rzemiosła i przedsiębiorczości, które ukształtowały nie tylko Mazowsze, ale i całą Polskę.
20 lipca 2026