Miejski magazyn pamięci
Opowieści z kart historii Płocka. Odkrywamy nieznane oblicza miasta.
Styczeń 1945 roku. Płock pachnie spalenizną i strachem. Front wschodni ruszył z impetem, a Niemcy czują, że to już koniec. Na ulicach słychać warkot samolotów, huk dział od Warszawy i tupot wycofujących się oddziałów. Jeszcze dwa dni i miasto będzie wolne. Ale w oficynie kamienicy przy ulicy Sienkiewicza 28 gestapowcy przygotowują ostatnią, desperacką zbrodnię. Do środka wpędzają 79 Polaków – mieszkańców Płocka i więźniów przywiezionych konwojem z Mławy. Rozkuwają ich kajdany, każą kłaść się na sprężynowych siatkach łóżek i strzelają w tył głowy. Potem podpalają budynek.
8 czerwca 2026
W 1964 roku do Płocka dotarła pierwsza ropa naftowa z rurociągu „Przyjaźń”. Na prawym brzegu Wisły, wśród pól dawnej wsi Biała Nowa, wyrosła największa budowa Mazowsza – Mazowieckie Zakłady Rafineryjne i Petrochemiczne, które odmieniły los tysiącletniego grodu na zawsze.
7 czerwca 2026
W 1923 roku, gdy nad Wisłą wciąż unosił się dym z pożarów I wojny, w płockim żydowskim gimnazjum narodził się pierwszy hufiec Hashomer Hatzair. Chłopcy i dziewczęta w khaki, z chustami na szyi i gwiazdą Dawida na piersi, maszerowali Szeroką, śpiewając hebrajskie pieśni i marząc o kibucach. To nie był zwykły skauting – to była rewolucja: od marzeń o Erec Israel po heroizm w getcie i Treblince.
7 czerwca 2026
W sierpniu 1939 roku Płock, malowniczo rozłożony nad Wisłą, tonął w kryzysie, który dotykał każdego mieszkańca. Bezrobocie sięgało tysięcy, szkoły zamykały drzwi przed dziećmi, a piwnice zamieniały się w schronienia dla głodujących rodzin. Na kilka dni przed wybuchem wojny miasto stało na krawędzi katastrofy.
6 czerwca 2026
Z warszawskich bankierskich salonów do mazowieckich pól nad Skrwą – tak rodzina Epsteinów weszła do historii Płocka. Jan Epstein i jego dzieci zamienili skromną czerpalnię szmat w potężną fabrykę, dając pracę setkom okolicznych rodzin i budując jedno z największych przemysłowych imperiów Królestwa Polskiego.
5 czerwca 2026
Lata 60. XX wieku przyniosły Płockowi jedną z najgwałtowniejszych metamorfoz w jego tysiącletniej historii. Budowa Mazowieckich Zakładów Rafineryjnych i Petrochemicznych nie tylko uruchomiła potężny okręg przemysłowy, ale wymusiła realizację ogromnych inwestycji nieprzemysłowych – od tysięcy nowych mieszkań po szkoły, szpitale i drogi. Miasto nad Wisłą weszło w erę wielkiej budowy, która na zawsze zmieniła jego oblicze i rytm życia mieszkańców.
5 czerwca 2026
Od XI-wiecznych kamiennych pałaców na Tumskim po nowoczesne osiedla z wielkiej płyty – Płock od tysiąca lat walczył o to, by każdy mieszkaniec miał dach nad głową i czystą wodę. Historia tej walki jest historią samego miasta.
4 czerwca 2026
Szesnastoletni Marcin Kacprzak z podpłockiej wsi staje ramię w ramię z kolegami i wychodzi z carskiego gimnazjum gubernialnego w Płocku. 6 lutego 1905 roku 374 uczniów demonstracyjnie opuszcza mury szkoły, niszcząc rosyjskie podręczniki i odznaki. To nie był zwykły strajk – to był potężny bunt mazowieckiej młodzieży przeciw rusyfikacji, który na zawsze zmienił oblicze płockiej oświaty.
4 czerwca 2026
W cieniu nadchodzącej Wielkiej Wojny Płock stawał się niepozornym, ale kluczowym zapleczem carskiej armii. Koszary na Czarnym Polu, setki koni z okolicznych wsi i zapasy mąki w młynach nad Wisłą – to one miały zadecydować o sile garnizonu w 1914 roku.
4 czerwca 2026
W Płocku, gdzie od wieków krzyż spotyka się z menorą, a prawosławna kopuła sąsiaduje z ewangelickim krzyżem, nekropolie różnych wyznań tworzą niezwykły most pamięci. Prawosławny i mariawicki przy Norbertańskiej, ewangelicki przy Kazimierza Wielkiego, żydowski przy Mickiewicza – każdy z nich opowiada historię tolerancji, wspólnoty losu i szacunku, który przetrwał mimo burz historii. W 2026 roku, gdy obchodzimy 150-lecie wielu z tych miejsc, warto wejść w ich cień i posłuchać głosów, które wciąż brzmią spod nagrobków.
3 czerwca 2026
W 1823 roku do Płocka przybył młody ewangelik z Łomży – Karol Kulig. Przejął podupadłą drukarnię prefekturalną i w ciągu kilku lat zamienił ją w prawdziwe centrum życia umysłowego miasta.
3 czerwca 2026
Gdy w 1964 roku rurociąg „Przyjaźń” dostarczył pierwszą ropę, Płock obudził się w nowej rzeczywistości. Tysiącletnie miasto nad Wisłą rozpoczęło drugie tysiąclecie jako stolica polskiej petrochemii – symbol socjalistycznej modernizacji i wielkiego wysiłku narodu.
2 czerwca 2026